Video en AVG
19 februari 2019

Stel je voor: je wilt filmen op een openbare locatie en je hebt niet het budget om de plek af te sluiten. Tijdens het filmen bestaat er altijd een kans dat de omgeving reageert op de camera. Dit is zeker het geval als je filmt in bijvoorbeeld een winkelcentrum. Maar mogen de bijstaanders wel in beeld zonder dat ze het weten? Hoe zit het met de recht van een individu? Mag je nu wel of niet iedereen filmen?

In dit artikel bespreken wij de (nieuwe) Europese privacy wetgeving en laten we je weten waar je op moet letten tijdens het filmen. Op deze manier hoef jij je geen zorgen te maken!

Persoonlijke data

Sinds 2018 wordt de privacy van burgers in Europa beter beschermd door de algemene verordening gegevensbescherming (AVG of in het Engels GDPR). AVG heeft gevolgen voor bedrijven die persoonsgegevens verwerken, maar ook voor videomakers. Als iemand herkenbaar in beeld wordt gebracht, staat dit gelijk aan bijzondere persoonsgegevens. Aan de hand van ras of sekse kan er namelijk een portret gemaakt worden. In theorie betekent dit dus dat aan iedere persoon op de achtergrond toestemming gevraagd moet worden voor het opslaan en verspreiden van je bedrijfsfilm.

Gelukkig werkt dit iets anders in de praktijk. Een videomaker mag ondanks de nieuwe Europese wet gewoon deze mensen filmen. De AVG heeft een speciale uitzondering voor journalistieke doeleinden en artistieke uitingsvormen. In veel gevallen is de AVG niet van toepassing omdat jij deze mensen niet echt gaat gebruiken voor reclame of advertenties. In theorie mag je zelfs mensen filmen die in hun privé ruimte zichtbaar zijn, als je dit vanaf de straat kan zien. Ook al raden we dit natuurlijk af.

Let op: De AVG geldt dus wel voor figuranten en acteurs in je bedrijfsfilm. Als bedrijf maak je bewust gebruik van deze personen in een reclame of advertentie.

Filmen op locatie

Door de nieuwe AVG wet moet je ook goed kijken naar de locatie waar je gaat filmen. Waar je filmt, maakt namelijk uit!

Filmen op straat

In openbare ruimtes mag je gewoon wie en wat je wilt filmen, zolang je deze mensen niet direct gebruikt voor je promotiecampagne. Dit komt dus door de speciale uitzondering van het AVG. Nederland heeft besloten dat dit belangrijk was voor de vrijheid van meningsuiting. In verband met privacyredenen is het wel altijd zo netjes om toch toestemming te vragen als iemand erg lang in beeld staat. Op deze manier weet je zeker dat het goed gaat.

Filmen op privé terrein

Voor het filmen op een privé terrein gelden andere regels. Een privé terrein is alles wat niet openbaar is. Zo kun je denken aan binnenin een restaurant, iemands huis of tuin en natuurlijk ook een bedrijf. Zoek van tevoren uit of iets echt openbaar is! Zo lijkt een station of bibliotheek openbaar maar is het echt een privé terrein.

Bij een privé terrein heb je te maken met de huisregels van het bedrijf of de eigenaar van het privé terrein. Zij besluiten uiteindelijk of een video gepubliceerd mag worden. Daarnaast is het binnen in een gebouw verboden om onopvallend te filmen. Een film geschoten met een verborgen camera of sneaky gefilmd met een smartphone is strafbaar. Dit heet heimelijk filmen.

Op dit soort plekken mag je dus alleen met toestemming filmen. Desondanks hebben individuen alsnog het recht om video opnames van hen te weigeren, ondanks de toestemming van de eigenaar. Zo mag een werkgever zijn/haar werknemers niet verplichten om mee te doen aan de bedrijfsfilm! Een werkgever mag namelijk ook niet zomaar de gegevens van zijn/haar medewerkers aan derden verstrekken.

Het delen van een video

Daarnaast is het erg belangrijk waar jij jouw bedrijfsfilm of video gaat delen. Er wordt een groot verschil gemaakt tussen wel of geen commercieel gebruik van de video.

Niet-commercieel

Als videomaker heb je erg veel vrijheid bij een niet-commercieel gebruik van de video. Dit is bijvoorbeeld je eigen vakantiefilm, een nieuwsitem, artistieke film voor een expositie of een leuk filmpje van je neefje op je smartphone. Je mag het beeld waarin je andere mensen hebt gefilmd gewoon gebruiken. De enige uitzondering op de regel is als je iemand schade aandoet of de informatie niet klopt met de waarheid.

Commercieel

Bij commercieel gebruik – zoals een bedrijfsfilm – gelden andere regels. Over het algemeen mag de video niet gedeeld worden als hier iemand duidelijk herkenbaar in beeld is. Er wordt geen verschil gemaakt of een bedrijf er wel of geen geld aan verdiend. Vraag eerst iemands toestemming voor het plaatsen van de video.

Grijs gebied

Er blijft echter nog een groot grijs gebied over. Hoe zit het eigenlijk met YouTube en vloggers. Een vlog is namelijk commercieel gebruik van een video, omdat er geld verdient wordt aan advertenties. Moet je nu dan aan iedereen toestemming vragen? Niet per se. Je mag de beelden gewoon gebruiken, maar het kan zijn dat iemand vraagt om de beelden alsnog te verwijderen. Het is in dit geval een kwestie van de desbetreffende persoon onherkenbaar maken. Als iemand niet herkenbaar is, mag de vlog gewoon blijven. Echter zijn dit ongeschreven regels, omdat de AVG dit niet specifiek behandeld.

Een ander grijs gebied is het delen van materiaal met herkenbare personen in een besloten Facebookgroep of niet-openbaar Instagramaccount. De gemaakte beelden worden namelijk niet in het openbaar gedeeld. Er wordt in dit geval gekeken naar de artistieke doeleinden van het beeldmateriaal.

Toestemming geven

De AVG geeft de privacy terug aan de burgers. Een burger mag altijd weigeren om in beeld te komen. Zij bepalen zelf de reden dat ze niet in beeld willen komen. Zo kan de burger een strafblad hebben of wilt deze niet dat iemand zijn/haar locatie weet. Zij kunnen dus naar de rechter stappen, ook in het geval van beelden in openbare ruimtes. De rechter zal altijd kijken naar het belang van de persoon en het belang van het beeld. De privacy van een persoon wint het bijna altijd van het belang van de video.

Quitclaims

Videosnacks adviseert om tijdens het filmen gebruik te maken van een quitclaim. Dit is een verwerkingsverklaring voor mensen die duidelijk in beeld komen bij commerciële opnames. Dit geldt voor alle personen, dus ook de acteurs en figuranten. De persoon die de verklaring ondertekent, geeft daarmee toestemming om de betreffende beelden te gebruiken op de beschreven manier. Op deze manier ben je verzekerd dat je de beelden mag gebruiken voor commerciële doeleinden. Het is ook de veiligste manier om onduidelijkheden te voorkomen.

Toestemming intrekken

Volgens de wet moet het net zo makkelijk zijn om toestemming in te trekken als toestemming te geven. Het is dus mogelijk dat je achteraf een beeld toch niet mag gebruiken. Videomakers moeten zeker zijn dat de quitclaim duidelijk is en de persoon die tekent, moet werkelijk bewust zijn van de gevolgen daarvan. Iemand die het formulier in een dronken toestand ondertekend, kan dit gemakkelijk aanvechten omdat hij/zij niet bewust was van de gevolgen. Is de quitclaim in orde, dan sta jij over het algemeen sterk in de schoenen als iemand zijn toestemming wilt intrekken.

Heb jij nog vragen over de AVG en portretrecht van je video? Heb jij een interessante ervaring gehad die je graag wilt delen? Laat een bericht achter.

Lees meer over 'Algemeen'

Comfortabel voor de camera staan

Vind je het spannend om voor de camera te staan? Met deze tips van Videosnacks sta je snel comfortabel voor de camera. Licht, camera, zelfvertrouwen!

Beoordeling door klanten: 8.9/10 - 24 beoordelingen